I. .Соленоид клапанлары .
Соленоид клапаны, электро-пневматик конверсиянынъ эсас компоненти оларакъ, электрик сигналларыны эффектив шекильде пневматик сигналларгъа чевирмек месулиетини озь бойнуна ала. Незарет инструкциясыны алгъан сонъ, соленоид клапаны догъру чыкъармакъ мумкюн, токътамакъ Я ДА сыкъыштырылгъан аванынъ акъымы ёнелишини денъиштирмек мумкюн, ве бунынънен бир чокъ функцияларгъа ирише, шу джумледен пневматик арекетке кетирюв компонентининъ арекет ёнелишини идаре этмек, ON/OFF коммутаторынынъ микъдарны идаре этмек, ВЕ О ДА/ЁКЪ/АНД мантыгъыны идаре этмек. Соленоид клапанларынынъ чешит тюрлери арасында электромагнит контроль ёнелишли идаре клапаны озьек ерини тута ве энъ муим роль ойнай.
Ий. Электромагнитлерни идаре этмекнинъ идаре этюв клапанынынъ ишчи принципи .
Пневматик системаларда электромагнит идаре ёнелишини идаре этмек клапаны энъ муим роль ойнай. О, ава акъымы каналынынъ ачылувыны ве къапатувыны идаре этмек я да сыкъылгъан аванынъ акъынты ёнелишини денъиштирмек ичюн месульдир. Онынъ эсас иш принципи электромагнит катушкасы тарафындан мейдангъа кетирильген электромагнит къуветине эсаслана. Бу кучь клапан озегини коммутаторгъа алып бараджакъ, ве бунынънен ава акъымынынъ терсине чевирильмеси макъсадына иришеджек. Электромагнит идаре къысмы ёнелишли идаре клапаныны насыл этип итеген чешит ёлларгъа коре, электромагнит идаре ёнелишини идаре этмек клапанларыны эки чешитке больмек мумкюн: догърудан-догъру- арекет этмек ве учуджы- ишлетильген. Догърудан-догъру{- арекетли соленоид клапанлары догърудан-догъру электромагнит къуветини къулланып, клапан озегини терс ёнелишке айдамакъ ичюн къулланалар, учуджы- операция ёнелишини идаре этмек клапанлары исе электромагнит учуджы клапаны тарафындан мейдангъа кетирильген пилот ава басымына таянып, клапан озегини айдап, реверсациягъа иришмек ичюн.
рес-де 3/2 (учь- ёл эки- ерлешювининъ) догърудан-догъру-сесит корюниши косьтерильген 3/2 догърудан-догъру- арекетли соленоид клапаны (нормаль ачыкъ тип) ве онынъ иш принципи. Катушка энергиялашкъанда, статик демирнинъ озеги электромагнит къуветини мейдангъа кетиреджек, ве бу кучь клапан озегини юкъарыгъа догърултаджакъ. Клапаннынъ озеги юксельген сайын, прокладка котериле, бойлеликнен 1 ве 2 портларны багълай, айны вакъытта 2 ве 3 портларны айыра.Бу ерде клапан ичмек вазиетинде ве цилиндрнинъ арекетини идаре эте биле. Кучь кесильген сонъ, клапаннынъ озеги пружинанынъ озь ильки алына къайтмакъ ичюн реставрация кучюне таяныр, яни 1 ве 2-нджи портлар узюле, 2 ве 3 портлар багълана. Бойлеликнен, клапан чыкъарув вазиетинде.
рес-де 5/2 (беш- ёл эки- ерлешюви) догърудан-догъру{- ерине) догърудан-догъру- арекетли соленоид клапаныны (нормаль ачыкъ тип) ве онынъ иш принципининъ адий хачлы-}шекцион корюниши косьтерильген. Башлангъыч алда ава ичюв 1 ве 2 портлар вастасынен олып кече, чыкъарув исе 4 ве 5 портлар ярдымынен япыла.Китрнинъ энергиялашкъанда, статик демирнинъ озеги электромагнит къуветини мейдангъа кетире. Бу кучь учуджы клапаныны чалышмагъа меджбур этеджек, сонъра сыкъылгъан ава ава ёлындан клапаннынъ пилот поршеньге киреджек, бу исе поршеньнинъ башланмасына себеп оладжакъ. Поршеньнинъ ортасында тыгъынч тёгерек юзю каналны ача. Бу вакъытта ава 1 ве 4 портлардан ала, ава исе 2 ве 3 портлардан чыкъарыла.Кучь кесильген сонъ, сынав клапаны озь ильки алына къайтмакъ ичюн пружинанынъ тиклев кучюне таяныр.
Сонъра соленоид клапанынынъ вазифеси акъкъында лаф этейик. Электромагнит клапанынынъ вазифеси эки сайынен косьтериле: М ве N, бунъа M-пат N-позиция электромагнит клапаны дейлер. Оларнынъ арасында «N ери» ёнелишли идаре клапанынынъ коммутация ерини, яни клапаннынъ вазиетини ифаде эте. Клапан ерлешювлерининъ сайысы N нинъ къыйметидир.Меселя, эки-позиция клапанында эки ерлешюв варианты бар, яни онынъ эки ал бар. Учь{{8}позиция клапанында учь ерлешюв варианты бар, яни учь чешит ал бар. «М ёлу» клапаннынъ тышкъы интерфейслерининъ сайысыны, шу джумледен ава киришини, ава розеткасыны ве чыкъарув портыны косьтере. Ёлларнынъ сайысы М нинъ къыйметидир.
рес-деки клапанны мисаль оларакъ алынъыз. О, 3/2 догърудан-догъру- соленоид клапаныны, яни клапаннынъ эки ерлешювине малик, яни «якъ» ве «сёндюрильген» алларыдыр. Айны вакъытта онынъ учь аэропорты бар: 1 — ава кириши, 2 — ава розеткасы, 3 — чыкъарув порты.
Соленоид клапан нефес алув ёлунынъ талили .
Газ ёл схемасынынъ сол уджунда, адет узьре, ашагъы солдаки тимсал ашагъы язны ифаде эте. Орта къысым — клапан корпусы, онынъ теркибинде соленоид клапанынынъ чешитини бельгилемек ичюн эсас малюмат бар. Меселя, ресимдеки эки къутуда бу А эки-позициялы соленоид клапаны олгъаныны косьтере, A/B/R/P/S исе клапан джесетининъ тешик ерлешювлерини, яни беш- ёл клапаныны косьтере. Демек, бу соленоид клапаны эки-позиция беш{- ёл соленоид клапаныдыр. Айны шекильде, тешиклернинъ сайысына ве къутуларнынъ сайысына коре, битлернинъ сайысыны ве соленоид клапанынынъ кечювлерининъ сайысыны бельгилей билемиз.
Бундан гъайры, газ ёл схемасында да газ ёлларынынъ чалышув ёллары, кучь чыкъкъанда ве кучь якъылгъанда косьтериле. Кучь кесильгенде, ава ёлу Р тешиктен кире, Атектен Атек ярдымынен арекет эте, сонъра В тешиктен кече ве ниает, S Hole-ден чыкъарыла, R Hole R исе къапалы къалды. Ичкенде, ава ёлу Р тешиктен де кире, амма бу вакъытта ава В тешиктен чыкъарыла, арекетке кетирювджиге тесир эте ве А тешиктен кечип, ниает, R тешиктен чыкъарыла, Hole S исе къапалы.
рес-нинъ догъру къысмы, адет узьре, катушкалар я да учуджы кичик клапанларны ифаде эте, олар соленоид клапанларынынъ чалышмасында муим роль ойнайлар. Бу нефес алув ёлларынынъ схемаларыны изаатлап, биз соленоид клапанынынъ иш принципини ве чешит шараитлерде нефес алув ёлунынъ чалышмасыны даа терен анълай билемиз.
рес-де пневматик соленоид клапанынынъ электрик схемасы диаграммасы косьтерильген. Электрик схематик схема электромагнит клапанынынъ иш принципини анъламакъ ичюн анахтардыр. О, катушка, контактлар ве башкъа электрик компонентлеринен багъланув багъыны ачыкъ-айдын тасвир эте. Электрик схематик схемасыны козетип, биз соленоид клапанынынъ электрик денъишмелери акъкъында о якъкъан ве сёндюрильгенде, даа терен анълайыш къазанмакъ мумкюнмиз, ве бунынънен онынъ иш хусусиетлерини даа яхшы къаврап алмакъ мумкюн.
Ив. Бир-}Контроль Соленоид клапанлары ве эки керелик-Контроль Соленоид клапанларыны сечип алмакъ
Бир электрик идаре этильген соленоид клапаны, онынъ адындан корюнгени киби, тек бир катушканен донатылгъан. Ичкенде, о денъишеджек ве башкъа девлетке киреджек. Кучь кесильгенде, о автоматик оларакъ ильки алгъа къайтаджакъ. Бу иш принципи 5 рес-де косьтерильген.Катиби, эки катушканен донатылгъан эки электро- идаре этильген соленоид клапаны бар. Чешит катушкаларнынъ энергиялаштырылгъан алларыны идаре этмекнен, о, бир къач коммутаторларгъа ирише биле ве озь эвельки алыны къуветтен сонъ сакълай биле-foft, 6 рес-де косьтерильгени киби.
ве 6 рес-лерде сингл- контроль соленоид клапанлары ве экилик--де соленоид клапанларынынъ иш принциплери косьтерильген. Сайлав япкъанда, эгер клапаннынъ терсине чевирильмеси нисбетен къыскъа олса, оны ишлетмек ичюн бирден-бир- контроль соленоид клапаны етерлидир. Лякин эгер коммутация вакъты узун олса, катушканы токътамайып къуветлендирмек керек, бу исе узун вакъыт кучьке-он себебинден катушканынъ къызмасына себеп ола биле ве атта якъыла биле. Бу вазиеттен къачынмакъ ичюн экилик- незарет клапаныны сечип алмакъ мумкюн. Бундан гъайры, эгер электрик энергиясы етишмеген сонъ, сброс функциясына иришмек керек олса, бир электрик иле идаре этильген соленоид клапаны даа келише. Эгер кучь етишмезлигинден сонъ шимдики алны сакълап къалмакъ керек олса, экилик- незарет соленоид клапаны даа келише.
V. Пилот- ишлетильген соленоид клапанлары ве догърудан-догъру-Ишанчлы клапанлар арасындаки фаркълар ве къулланмалар
Соленоид клапанларынынъ чешитлери арасында пилот- ишлетильген ве догърудан-догъру-арекет эки умумий чешиттир. Олар иш принциплери ве къулланма сценарийлеринде фаркъ этелер. Пилот- ишлетильген соленоид клапанлары учуджы тешиклери вастасынен газ ве сув арасында кечюв, догърудан-догъру- соленоид клапанлары клапан озегининъ арекетини идаре этмек ичюн басым фаркъларына таяналар. Бу фаркъ, чешит санайы талапларына джевап бергенде, эр бирининъ озь имтиязларына малик олгъан соленоид клапанларынынъ эки чешитини япа. Меселя, базы вазиетлерде тез джевап ве юксек сезиджилик талап этильген, догърудан-догъру- арекетли соленоид клапанлары даа келишикли ола биле. Индже незарет ве энергиянынъ ашагъы истималы керек олгъан вазиетлерде пилот- ишлетильген соленоид клапанларында четлери ола биле.
Соленоид клапанларынынъ догърудан-догъру- арекетсизлигининъ къурулыш дизайны нисбетен садедир. Оларнынъ иш принципи эсасен клапан озегини арекетке кетирмек ичюн электромагнит кучьке эсаслана. Лякин бу дизайнда эки буюк эксиклик де бар. Биринджиден, электромагнит кучюне олгъан талапнынъ буюк себебинден электромагнит катушкасынынъ колемине коре арта, бу исе озь невбетинде энергия сарфы зияде олмасына кетире. Экинджиден, догърудан-догъру- арекетли соленоид клапанлары басымгъа нисбетен сезиджидир. Басым белли бир сынъырдан зияде олгъанда (адет узьре 0,7МПАдан зияде), соленоид клапанлары догъру чалышып оламай. Бу, эсасен, клапаннынъ озегине тесир этеджек зияде юксек басымнен багълыдыр, бу исе электромагнит кучюнинъ клапан озегининъ чалышмасыны идаре этмеге къыйынлаштыра. Бунъа бакъмадан, догърудан-догъру-вазифеде соленоид клапанларында да озь имтиязлары бар: саде къурулыш, енгиль фият ве етишмезликнинъ алчакъ дереджеси.
2. Пилот- ишлетильген соленоид клапаны гъайретнен уйдурылгъан. О, аньаневий электромагнит кучь драйвындан вазгече ве онынъ ерине ава басымыны къулланып, клапан озегини арекетке алып бара. диаметри 4мм-ден зияде олгъан соленоид клапанлары ичюн олар, адет узьре, пилот клапанындан ве баш клапандан ибарет ола. Соленоид клапаны якъылгъан сонъ, сынав клапаны озь чыкъыш сигналы вастасынен эсас клапаннынъ ачылувыны ачып, идаре этеджек. Эсас клапан асылында пневматик идаре клапаны олгъаныны къайд этмек керек, онынъ чалышмасы эки ава менбасынынъ координациялы арекетини талап эте: бириси эсас клапан ава менбасы, экинджиси исе — пилот клапанынынъ ава менбасыдыр.
Эгер ава менбасы соленоид клапанынынъ ички ава кечювинден учуджы клапанына ава берсе, бу дизайнгъа ички учуджы чешити дейлер. Эгер пилот клапаны баш газ менбасындан мустакъиль менбадан газнен теминленсе, онъа тышкъы пилот тип дейлер. рес-де сол тарафта тышкъы учуджы- ишлетильген соленоид клапанынынъ мисали, сагъ тарафта исе ички учуджы- ишлетильген соленоид клапанынынъ мисали косьтерильген.
Ички къуршун ве тышкъы къуршун арасындаки физик тенъештирюв ашагъыдаки ресимде косьтерильген.
Бу эки чешити соленоид клапанлары, яни ички учуджы ве тышкъы учуджы, чокъ вакъыт айны системада яшай. Адет узьре, ички учуджы энди эксери вакъиаларнынъ ихтияджларыны къаршылай биле. Лякин базы конкрет шараитлерде тышкъы ёлбашчылыкъ даа да керекли ола. Меселя, баш клапаннынъ газ менбасы басымы денъишкенде ве 0,2МПА-дан ашагъы тюше бильгенде, я да о вакуум муитинде олгъанда, чюнки пилот клапанынынъ газ менбасы эсас клапаннен пайлашмакъ мумкюн дегиль, ёкъса о, эсас клапаннынъ ачылып оламагъанына кетире биле. Бу ерде учуджы клапаныны идаре этмек ичюн 0,2МПА-дан зияде басым олгъан мустакъиль ава менбасы керек. Бундан гъайры, ава кириш ве чыкъыш арасындаки басым фаркъы эмиетли олгъанда, я да баш нефес алув ёллары басымы 1МПА-дан зияде олгъанда, ички учуджыгъа нефес алув ёлларынынъ басымыны клапаннынъ озегине догърудан-догъру юклеп, къурулышнынъ колемини арттырмакъ керек ола биле. Тышкъы учуджы, электромагнит клапаныны къошмакъ керек олмадан, догърудан-догъру бир газ каналына кирсетип, меселени чезе; тек ава борусыны къошмакъ керек.
Нетиджеде, учуджы- ишлетильген соленоид клапанларында кичик электромагнит башларынынъ имтиязлары ве алчакъ кучь сарфы бар. О, эстетик джеэттен хош ве монтаж ерини экономия эте. Бу арада о, сыджакъны аз чыкъара ве аджайип энергиягъа-}}} экономия эффекти бар. Даа муим шей шунда ки, алчакъ иссилик мейдангъа кельмеси себебинден, катушканынъ янып кетмеси аз ве оны чокъ вакъыт девамында чалыштырмакъ мумкюн. Бу, хусусан, амелий къулланмаларда пек муимдир. Меселя, СМК-дан базы соленоид клапанларынынъ къувети 0,1 Вт къадар эксильди, бу исе зияде къызмадан, девамлы электрик энергиясыны темин эте. Соленоид клапанларынынъ догърудан-догъру адымы 4-20Вт, нисбетен къыскъа кучь-он вакъты бар. Бундан да гъайры, сыкъ-сыкъ кучь{{15}он янып кетюв хавфыны догъура. Демек, узун девирлерде я да юксек частоталарда электрик энергиясынен теминлев керек олгъан вазиетлерде учуджы- ишлетильген соленоид клапанлары энъ сечильген сечимге чевириле. Аслында, шимдики вакъытта кенъ къулланылгъан соленоид клапанларынынъ чокъусы учуджы- ишлетильген дизайнны къабул этти. Сувны тек кечмеге имкян берген соленоид клапанлары арасында, догърудан-догъру тесир этеджеклери белли бир нисбетни шимди де тешкиль этелер. Бу, эсасен, сувдаки кирлер тар учуджы клапан каналларыны тыкъмакъ мумкюн олгъанынен багълыдыр.
Сонъра биз учь-позицияда беш{- ёл соленоид клапанларынынъ учь чешитине теренджедже оладжакъмыз: орта->сагъламлангъан, орта-} басымлы, эм де оларнынъ къулланмалары. Соленоид клапанынынъ бу чешитинде эки электрик идаре катушкалары къулланыла. Эки электромагнитнинъ ич бириси энергияланмагъанда, клапан озеги эки тарафтан да чокъракъларнынъ мувазенели итеги алтында орта ерлешювде оладжакъ. Бу ерде соленоид клапанындаки газ ёлунынъ on{{8}-ффет алы онынъ специфик типини - орта муурь, орта аваландырув я да орта басымны бельгилейджек. Биз бу учь чешитнинъ бирер-бирер принциплерини ве къулланув сценарийлерини талиль этеджемиз.
1.Орта муурь алыны талиль этмек: Эки катушканынъ ич бириси энергиясыз олгъанда, катушкалар де- энергетикасы олгъан сонъ, цилиндрнинъ ог ве арт одаларындаки басым вазиетте къалыр ве денъишмейджек. Айны вакъытта эм ава алув, эм де чыкъарув портлары къапалы. Лякин бу алны узун вакъыт девамында сакълап къалмакъ, кичик акъызмалар себебинден, яваш-яваш мувазенени джоймасына себеп ола биле. Схематик схема (10 рес.).
Газнынъ сыкъылмасы ве цилиндрлер, клапанлар ве газ боруларынынъ бирлешмелери киби пневматик компонентлер бутюнлей акъызма- сербест ола бильмегени себебинден, цилиндрни ара токътав еринде чокъ вакъыт девамында тургъун шекильде сакълап оламайлар. Бу мувазенели вазиет вакъыт кечтикче яваш-яваш гъайып оладжакъ, бу исе цилиндрнинъ ерлештирюв догърулыгъынынъ эксильмесине кетире. Лякин цилиндрнинъ ерлештирюв догърулыгъы юксек талап этильмеген ве токътав вакъты нисбетен къыскъа олгъан иш шараитлери ичюн орта- травмалангъан цилиндрни къулланмакъ ичюн даа козь огюне алмакъ мумкюн.
2. Орта чыкъарув усулы: Эки катушканынъ ич бириси энергиясыз олгъанда, цилиндрнинъ ог ве арт одаларында ич бир тюрлю басым ёкъ, ава алув порты исе айны вакъытта къапалы къалды. Бу ерде цилиндрнинъ ог ве арт камераларындаки басым соленоид клапанынынъ эки чыкъарув портындан чыкъарыладжакъ. Онынъ иш принципини 11 рес-де къайд этмек мумкюн.
Орта- тыгъынчлы клапаннен тенъештирильгенде, орта-дишар схемасынынъ дизайны даа узун орта-стюр вакътыны темин эте биле. Цилиндрнинъ вертикаль арекетке кельмеси керек олгъан сценарийлерде орта-стоп вакъты нисбетен узун, амма ерлештирюв догърулыгъы талабы пек къатты дегиль, орта-релиз схемасы козь огюне ляйыкъ сечимдир.
3. Орта басымлы ал: Эки катушканынъ ич бириси энергиясыз олгъанда, эвельки катушка де- энергетикасы олгъанда, цилиндрнинъ ог ве арт камераларындаки басым вазиетте къалыр, ве цилиндрнинъ ог ве арт камераларындаки басым ичмекнинъ сонъундакиге келишкенини темин этмек ичюн токътамайып басым япыладжакъ. Бу вакъытта ава ичмек ачыкъ, чыкъарув къапатылгъанда. Иш принципи 12 рес-де косьтерильген.
Эгер цилиндр аксиаль тышкъы юк къуветине огърамаса, поршень мувазенели вазиетте къалыр ве, бойлеликнен, инсульт вакътында эр бир ерде догъру къалыр. Бу схеманынъ хусусиетлери цилиндрни горизонталь шекильде ерлештирмек керек. Демек, юксек- догърулыкъ позициясы керек олгъан ве аксиаль тышкъы юк къувети олмагъан иш шараитлеринде, эки къатлы поршеньли цилиндрнен бирликте орта- басым клапаныны къулланмакъ тевсие этиле.
